Modada etik üretim, çeşitlilik, eşitlik gibi kavramlar artık oldukça önemli bir planda tutulmaktadır. Her gün alışveriş yaptığımız o büyük ve herkesin gözdesi olan markaların, bu kavramlara gerçekten de samimi bir şekilde bağlı olup olmadıklarını, yoksa sadece görünürde mi benimsiyor gibi yaptıklarını merak ediyor muyuz?  İşte tam bu noktada,”uyanık yıkama” anlamına gelen woke-washing kavramıyla karşılaşıyoruz.

UYANIK YIKAMA NEDİR? ( Woke-washing)

“Woke” terimi, aslen Afro-Amerikan kültüründe toplumsal olarak yaratılan adaletsizliklere karşı duyarlı olmayı ve var olan her türlü ayrımcılığa hayır demeyi temsil etmektedir.

Uyanık yıkama (Woke-washing), var olan o ihtişamlı şirketlerin sosyal meselelere karşı duyarlı gibi görünerek, bu duyarlılığı aslında sadece bir itibar yönetimi ve kâr stratejisine dönüştürmesi anlamına gelmektedir. Tek bir cümleyle özetlemek gerekirse, duyarlı görünmek, ancak gerçek sorumlulukları almamak şeklinde tanımlanabilir.  Eşitlikten bahseden bir markanın yönetim kadrosunun tamamının erkeklerden oluşuyor olması, bu durumun çok sık rastlanılan örneklerinden biridir. Bu durum ve kavram tıpkı 1980’lerin “Greenwashing” kavramına benzemektedir. Yeşil yıkama; tekstil, moda, otomotiv gibi çeşitli sektörlerde marka sahiplerinin, çevresel etkileri konusunda tüketicileri yanıltarak kendilerini çevre dostu olarak sunmalarıdır. Yeşil aklama olarak da bilinen bu duruma en iyi örnek olarak 2015 yılında bir araç markasının düşük karbon emisyonuna sahip olduğunu iddia ettikleri araçların motorlarında, sera gazı emisyonunu yanlış ölçen cihazların kullanıldığı ve emisyonları kasıtlı olarak düşük ölçüldüğünün ortaya çıkmasıdır.

KAYNAK: synesgy

MODA BAĞLAMINDA UYANIK YIKAMA NEDİR?

Markaların duygusal sermaye ve ahlaki üstünlük elde etmek için toplumsal mücadeleleri yüzeysel olan temsillere indirgemesidir.

Bu kapsamda herhangi bir moda markası:

  • Sürdürülebilirlikten söz ederken dahi, çevreyi kirleten hızlı moda üretimi yapmaya devam edebilir.
  • Feminist sloganlarla ürünler satmasına rağmen, kadın erkek işçi ayrımı yapıyor olabilir.
  • Çeşitlilik ve kalıpların dışına çıkılmasına vurgu yaparken, podyumda veya yönetim kadrosunda hep aynı profilleri barındırmaya devam edebilir.

Bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri de şudur: Bir marka “Pride Ayı” boyunca LGBTQ+ bireylerin yanında olduğunu göstermek için özel bir koleksiyon çıkarabilir ancak yılın geri kalanında desteklemek adına somut hiçbir adım atmayabilir ve hiçbir katkıda bulunmayabilir.

KAYNAK: smithfieldagency

MODA ÖZELİNDE UYANIK YIKAMA TEKNİKLERİ

SLOGANLAŞTIRMA

Bir kıyafetin, aksesuarın veya ürünün üzerine basılmış kısa ve çarpıcı, sosyal, mizahi veya felsefi bir mesaj içeren metinlerin kullanılmasıdır. “Feminist”, “Equal” , “Love is Love” gibi güçlü kavramlar, bağlamlarından koparılarak basit bir tişört veya aksesuara indirgenmiş olur. Bu, derin bir fikrin hızlı tüketime sunulması anlamına gelmektedir.

TAKVİM AKTİVİZMİ

Terim genellikle belirli günlerin, haftaların veya ayların toplumsal, çevresel ya da kültürel bir konuya dikkat çekerek farkındalık yaratıp bu konuda eyleme geçme amacıyla kullanılması anlamında kullanılmaktadır. Örnek olarak; Pride (Haziran) Ayı veya 8 Mart (Kadın Hakları Günü) gibi özel dönemlerde, ilgili topluluğu destekliyormuş gibi görünen koleksiyonlar çıkarılır. Yapılan bu eylem, sadece o döneme özgü bir pazarlama stratejisi olarak kalır.

TEMSİL İLLÜZYONU

Markaların reklamlarında farklı beden ve etnik kökenlerden insanalar göstererek genelde daha kapsayıcı ve çeşitli bir izlenim yaratmaya çalışırken, yönetim kadrosunda veya yapısal kararlarda herhangi bir değişiklik yapmamasıdır. Görünürlük ve güç paylaşımının birbirinden ayrı tutulduğu, yalnızca yüzeysel bir değişim algısı yaratılmasıdır.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK SÖYLEMİ

Modada sürdürülebilirlik söylemi, endüstrisinin çevreye, topluma ve ekonomiye olumsuz etkilerini azaltma ve daha sorumluluk sahibi bir iş modeli benimseme yönündeki tüm faaliyetlerini kapsamaktadır. Ancak, markalar tarafından sıklıkla kullanılan “Eco”,”Clean” gibi etiketler, genellikle bu etiketi gerçekten desteklediğine dair herhangi bir detay, sertifika ya da verinin ile kanıtlanmamaktadır. Bu durum, sürdürülebilirliğin derin ve yapısal bir değişimden ziyade bir pazarlama aracı olarak kullanıldığına işaret etmektedir.

KAYNAK: oxxo

WOKE WASHİNG İÇİN MODA NEDEN VERİMLİ BİR ALAN?

Moda endüstrisinin temel dinamiği, görsellik ve sembolizm üzerinden hızla anlam üretme yeteneğidir. Kimlik, aidiyet ve beden politikaları üzerine inşa edilen bu sektörde, ürünler hızlı tüketimle sürekli değişen trend döngülerine tabiidir. Bu yapısal özellikler, Feminist hareketler, çevrecilik veya sosyal adalet gibi karmaşık ve derin sistem eleştirisi içeren olguların bile kolaylıkla sloganlaştırılabilir ve ticaretleştirilebilir birer imaja dönüştürülmesini sağlar. Modanın bu yüzeyselleştirme gücü, toplumsal duyarlılıkları bir pazarlama aracı olarak kullanan ve yalnızca vitrinde kalan “Uyanık Yıkama” stratejileri için onu inanılmaz derecede verimli bir zemin haline getirmiştir. Herhangi bir tişört üzerine basılan bir slogan, derin bir yapısal değişimin yerini hızla alabilir.

TÜKETİCİLER NE YAPABİLİR?

Bilinçli tüketicilerin rolü, markaların sunduğu yüzeysel mesajların önüne geçmeyi gerektirir. Markaların sadece iletişim kampanyalarına değil, yönetim yapılarına tedarik zincirlerine ve işçi haklarına dair somut politikalarına odaklanılmalıdır. Bir markanın bahsettiği değerleri gerçekten uygulayıp uygulamadığı kurumsal kararlar ve uygulamalar üzerinden sorgulanmalıdır. Tüketiciler, gösterişten ibaret olmayan, ölçülebilir ve şeffaf değişimler talep etmelidir. Örneğin “sürdürülebilir” iddiasının arkasındaki sertifikalar, kullanılan materyallerin izlenebilirliği, karbon ayak izi azaltım hedefleri ve tedarik zincirindeki adil ücretlendirme gibi konularda gerçek planlar istenmelidir. Değişimin gerçek süreçlerde uygulanması için sürekli bir talepte bulunulmalı ve markalarla etkileşim içinde bulunulmalıdır.

KAYNAKÇA

Bu içeriğin her türlü sorumluluğu ve hakları, yazar(lar)ına aittir.
Bu içerik, Temsil.org editör ekibinin ve bu sitedeki diğer içerik üreticilerinin görüşlerini yansıtmaz.