Okumak çoğu zaman bir kaçış, bir nefes, bir yolculuk. Ama bazen ne kadar istesek de bir kitabın kapağını açmak bile zor gelir. Raflarda bekleyen kitaplar suçluluk hissi yaratır. Kendimize yaptığımız “okumam lazım” baskısı artar, yine de ilk sayfaya başlayamayız. İşte tam bu noktada, literatürde “reading slump” olarak geçen duruma gireriz: Okuma isteğinin olduğu ama okuma enerjisinin kaybolduğu dönemler.

READING SLUMP NEDİR?

Reading slump, kişinin okuma rutininden kopması ya da okuma kapasitesinin geçici olarak düşmesidir.

“Okumak istiyorum ama başlayamıyorum.”
“Sayfa çeviriyorum ama zihnim kitapta değil.”
“Hiçbir kitabı beğenmiyorum.”

Gibi cümleler bu dönemin en yaygın göstergeleridir. Slump tamamen normal ve geçici bir süreçtir. Çoğu okurun dönem dönem yaşadığı bir literer yorgunluk hâlidir.

Pinterest

Neden Reading Slump Yaşarız?

Okuyamamanın tek bir nedeni yoktur; çoğu psikolojik ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşur.

  • Bilişsel Yorgunluk: Yoğun iş temposu, sınavlar, duygusal dalgalanmalar veya ekran maruziyeti zihinsel kapasiteyi tüketir. Okuma ise odağımızın en çok ihtiyaç duyduğu aktivitelerden biridir; bu da slumplara zemin hazırlar.
  • Aşırı Beklenti ve Baskı: “Bu ay şu kadar kitap okumalıyım”, “herkes okuyor ben niye okuyamıyorum?” gibi dışsal motivasyonlar zamanla baskıya dönüşür ve okuma zevkini söndürür.

Pinterest

  • Yanlış Kitap / Yanlış Zaman: Her kitabın her okura uygun bir zamanı vardır. Zorlayıcı, ağır tempolu ya da duygu olarak bulunduğun noktaya uymayan bir kitap motivasyonu hızla düşürür.
  • Dijital Tüketimin Aşırılığı: Kısa ve hızlı içeriklere (TikTok, reels, tweet formatı) alışmış bir zihin, uzun metinlere geçişte zorlanabilir. Bu da okuma odağını azaltır.
  • Duygusal Doygunluk veya Tıkanma: Bazen hayatın içindeki yoğunluk, okuma gibi ekstra bir eylemi bir yük gibi hissettirir. Bu tamamen normal ve insani bir durumdur.

Reading Slump Yaşadığını Nasıl Anlarsın?

  • Okumaya başlamak için sürekli ertelemek
  • Aynı sayfayı tekrar tekrar okumak
  • Hiçbir kitabın “sürüklemiyor” gibi gelmesi
  • Okurken sık sık telefona kaçmak
  • Kitap sayfalarının baskı hissi yaratması

Bu işaretler bir araya geldiğinde sorun seninle değil, zihninin ihtiyaç duyduğu dinlenme ve özgürlük alanıyla ilgilidir. 

Reading Slumptan Nasıl Çıkılır?

Kendine Okuma Zorunluluğu Getirmeyi Bırak

Reading slumpın en büyük besleyicilerinden biri aşırı beklentidir. “Ayda şu kadar kitap”, “Bu kitabı bitirmeliyim”, “Herkes okuyor ben niye okuyamıyorum?” gibi düşünceler okuma eylemini bir zevkten çok performans alanına dönüştürür. Oysa okuma, doğası gereği yavaşlık isteyen bir eylemdir.
Bu yüzden kendine izin vermek çok kıymetlidir. Bazen birkaç gün, bazen birkaç hafta hiç okumamak gerekiyordur. Bunu bir kayıp olarak değil zihnin kendine alan açması olarak görebildiğimizde okuma baskısı azalır. Bir kitabı açamadığın günler için kendini suçlamamak, yeni bir okuma döneminin en sağlam başlangıcıdır.

Pinterest

Pinterest

Kısa Türlere Yönel

Slump döneminde zihnin uzun soluklu kurguya odaklanacak enerjiyi bulamayabilir. Bu tamamen normaldir. Özellikle karmaşık olay örgüleri, çok karakterli romanlar veya ağır kuramsal metinler, okuma isteğini daha da bastırabilir. Bu yüzden kısa formlar harika bir geçiş alanı sunar. Kısalık burada bir kaçış değildir. Okuma ritminin yeniden kurulması için bir basamaktır.

  • Öyküler, tek oturuşta bitirilme ihtimaliyle tamamlanmışlık hissi verir.
  • Denemeler, düşünceyi yormadan ilerler.
  • Novellalar, romanın duygusunu öykünün hızında hissettirir.
  • Grafik romanlar, görselliğin desteğiyle okuma enerjisini yeniden uyandırır.

Rahatlatıcı Ritüeller Yarat

Okuma çoğu zaman zihnin ritüellerle hazırlanmaya ihtiyaç duyduğu bir eylemdir. Dikkatin dağınık olduğu veya zihnin yoğun uyaranlara alıştığı dönemlerde kitaba dönmek zor olabilir. Bu yüzden küçük ritüeller, okuma isteğini geri çağıran sinyaller gibidir. Sessiz bir köşe seçmek, telefonu bir süreliğine uzağa koymak, bir fincan kahve veya çay hazırlamak size yardımcı olabilir. Bu eylemler şimdi okuma zamanı anlamına gelen küçük işaretler yaratır. Ritüel, kitabın kendisinden önce gelir. Zihin hazırlanınca okuma kendiliğinden akar.

Pinterest

Pinterest

Bir Önceki Kitabı Yarım Bırakmaktan Çekinme

Reading slump çoğu zaman yanlış kitapla başlar. Seni içine çekmeyen, enerjini tüketen ya da moduna uymayan bir kitap tüm okuma isteğini bloke eder. Fakat biz genellikle kitabı yarım bırakmayı bir başarısızlık gibi görürüz. Oysa okur olmak aynı zamanda kendi sınırlarını tanımak, bir kitapla bağ kuramadığında ona zorlanmadan veda edebilmek demektir. Yarım bırakmak okuma yolculuğundan kopmak değil, yolculuğu tıkayan ağırlığı indirmektir. Kitabı bırakmak çoğu zaman çözüm olabilir.

Favori Yazara veya Türlere Geri Dön

Slump dönemlerinde beynin tanıdıklığa ihtiyacı olur. Daha önce keyifle okuduğun bir yazarın atmosferi okuyucu olarak yeniden güven hissetmeni sağlar. Bir kitabı sevmek sadece konusuyla değil; dilinin sıcaklığı, ritmi ve sana verdiği hisle ilişkilidir. Bu yüzden güvenli alanına dönmek okuma kaslarını yeniden hatırlatır. Romantik okur kırılgan döneminde yine romantizme döner. Deneme okuru kısa ve eski bir metinden güç alır. Zihnin sevdiğini bilir ve ona geri dönmek yeniden bağ kurmayı kolaylaştırır.

Sıfırdan Başlamak Yerine Tanıdık Bir Kitabı Yeniden Oku

Re-reading, özellikle duygusal olarak yorulduğumuz dönemlerde çok etkili bir yaklaşımdır. Tanıdık bir kitaba dönmek zihnin yeniden öğrenme yükünü ortadan kaldırır. Yeni karakter tanımak, yeni olay örgüsüne girmek, yeni atmosfere alışmak gibi. Tüm bunlar aslında ciddi bir bilişsel efor gerektirir. Yeniden okumada ise yalnızca duygusal bağ kalır. Daha önce sevdiğin bir kitabı tekrar eline almak, bir arkadaşla buluşmak gibidir. Emeksizdir, güvenlidir, rahatlatır. Ve çoğu zaman okuma enerjisini yeniden başlatır.

Pinterest

Pinterest

Kitapla Değil Okumayla Bağ Kur

Slumpın en derin noktası genelde şuradan gelir: Okuma eylemi kitaptan daha fazla yük gibi görünmeye başlar. Çünkü okur çoğu zaman kitapla ilişki kurmaya çalışır. Tür seçer, yazar belirler, yeni bir hikâyeye adım atar. Oysa esas bağ kurulması gereken şey okumanın kendisidir. Okumayı bir performans olarak düşünmek sağlıklı olmayabilir. Günlük hayatın içinde küçük ve dingin bir alan olarak düşünmek tüm algıyı değiştirir. Eğer odağını “Hangi kitabı okuyayım”dan “Okumak benim için ne ifade ediyor?” sorusuna kaydırabilirsen, slump yavaş yavaş çözülmeye başlar. Okuma tekrar bir zorunluluktan çıkar.

Okumanın Ritmi Yeniden Kurulur

Reading slump, okur olmanın doğal bir parçası. Zihnin yorulduğu dönemlerde okuma eylemi geri çekilebilir. Bu geri çekilme bir kayıp değil, bir yenilenme çağrısıdır. Kendine baskı yapmadan, küçük adımlarla okumayı bir başarı değil bir alan olarak gördüğünde dönüş yeniden başlar. Kitaplar her zaman oradadır, önemli olan onlara hangi hâlinle yaklaştığındır. Ne kadar süre uzak kalırsan kal, okuma isteği kendi zamanında, kendi yumuşaklığıyla seni mutlaka tekrar bulur. Okumak, yeniden başladığında bile seni hiç bırakmamış olduğunu hatırlatır. 

Kaynakça:

Bu içeriğin her türlü sorumluluğu ve hakları, yazar(lar)ına aittir.
Bu içerik, Temsil.org editör ekibinin ve bu sitedeki diğer içerik üreticilerinin görüşlerini yansıtmaz.