Gotik mimari, Orta Çağ’ın karanlık ve korku dolu atmosferini üzerinde toplar. Soğuk taşlarla örülmüş bu yapılar çağın bütün karanlığını günümüze taşımıştır. Bu yapıların karşısında insan varlığını sorgulayacak kadar küçülür ve ve büyüleyici atmosferi karşısında dili tutulur.

GOTİK MİMARİ NE ZAMAN DOĞDU?

Gotik mimari, 12.yüzyılın ortalarında Orta Çağ kapanırken Fransa’da ortaya çıkmıştır. Yükselen kemerler, renkli vitraylar gibi karakteristik birtakım özellikleri ile onu kendisinden önce hakim olan Romanesk mimarinin ağır ve yatay üslubundan keskin bir biçimde ayırır.

Bir kilise ve katedral mimarisi olarak ortaya çıkan gotik, başlangıçta bir sanat akımı, estetik anlayışı ya da bir edebi tür değil; yapısal ve teknik bir mimari biçimidir. Zamanla mimari üslubu kültürel alana da sirayet etmiş; edebiyattan modaya kadar her alanda kendine yer açmıştır.

“Gotik” sözcüğünün kökeni, Roma İmparatorluğu’nun kuzeyinde yaşayan ve Güney İskandinavya’daki Gotlar adı verilen Cermen kavmine dayanmaktadır. Ancak bu terim ortaya çıktığı dönemde günümüzdeki anlamıyla kullanılmamıştır. Rönesans düşünürleri tarafından Antik Yunan ve Roma’nın “Mükemmel” klasik estetiğine karşıt olarak kullanılmıştır. Uzun süre dağınık, düzensiz, karışık bir üslubu ifade eder biçimde kullanılmıştır.

foto-interiors.com

BİR ZORUNLULUK OLARAK DOĞDU

Gotik mimarinin ortaya çıkışı estetik sebeplerden ziyade teknik bir zorunluluktur. Romanesk mimaride kullanılan yuvarlak kemerler ve kalın duvarlar yapıların yükselmesini ve yapının geniş yapılmasını büyük ölçüde engellemekteydi.

Artan nüfus, büyüyen kentler ve kilisenin toplumsal gücünü yapının görkemiyle gösterme ihtiyacı kiliselerin daha aydınlık, yüksek ve geniş kiliselerin yapılmasını zorunlu kılmıştı. Gotik üslup da bu zorunluluğun bir sonucu olarak ortaya çıktı.

flickr.com

KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ

Gotik mimariyi diğer mimari biçimlerden ayıran birtakım karakteristik özellikleri vardır. Yapının içini ışığa boğan renkli vitraylar, sivri kemerler ve yükseklik bu özelliklere örnek olarak verilebilir.

12. yüzyıl ortalarında doğan gotik mimarinin ilk örnekleri 12. yüzyılda Fransa’da görülür. Saint-Denis Bazilikası gotik mimarinin ilk örneği kabul edilmektedir. Saint-Denis Bazilikası’nda kullanılan sivri kemerler, kaburgalı tonozlar ve geniş vitray pencereler bir gotik mimari ürünü olarak öne çıkmasını sağlamıştır.

SAİNT DENİS BAZİLİKASI

Paris’in ilk piskoposu Aziz Dionysus’un naaşı için inşa edilen bu yapı gotik mimarinin ilk örneği kabul edilmektedir. Bu yapı ilerleyen sürçlerde diğer mimari yapıların üslubunda da gotik tarzın benimsenmesine yol açmıştır. Yüzyıllar boyunca Fransız kraliyet ailesinin mezar yeri olarak da kullanılmış olup ilerleyen süreçte hac mekânı olmuştur.

Romanesk üsluptan gotik üsluba geçişin izlerini taşımaktadır. Bazilikanın mahzeninde gisant adı verilen heykellerle süslenmiş 43 kral ve 32 kraliçenin mezarı yer almaktadır.

franceguide.info

KÖLN KATEDRALİ

Köln Katedrali gotik mimarinin görkemli örneklerinden biridir. Temel taşı 1248 yılında Başpiskopos Konrad von Hochstaden tarafından atılmıştır. Ancak siyasi ve ekonomik sebeplerle yapımı 1880 yılında tamamlanmıştır.

157 metreyi aşan ikiz kuleleri, sivri sütunları ve geniş vitray pencereleri gotik mimarinin karakteristik özelliklerini taşımaktadır.

istairport.com

KAYNAKÇA:

• Yıldız, Ş. (2015). Gotik Dönem Mimarisi ve Dönem Giysi Tasarımlarına Etkisi. International Journal of Sport Culture and Science, 3(Special Issue 4), 247-258. https://doi.org/10.14486/IJSCS386
• Arargüç, M. (2016). Mimari Bir Tarzdan Edebi Bir Türe: Gotik. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi(36).
• Ülger, K. (2024). Gotik, Rönesans ve Barok Dönem Resim Sanatının Heykel ve Mimari Disiplinleriyle Etkileşiminin Sanat eserleri odağında incelenmesi. Akademik Sanat(21), 127-150.
• https://www.franceguide.info/paris/things-to-do-in-paris/saint-denis-basilica/
• https://www.cologne-tourism.com/arts-culture/sights/cologne-cathedral/construction-history