Ezilen gruplar her daim bir direniş biçimi geliştirmişlerdir. Direniş her zaman görünür olmaz bazen de sessizce sürdürülür. Rastafari de böyle bir yerden doğmuştur. Bir sosyal hareket ve inanış biçimi olarak akıma mensup olanların gündelik hayatına eklemlenmiştir.
RASTAFARİ
Rasta dini, öğretilerini ilk siyahi hareketin önderi olan Marcus Garvey’den alır. Garvey tüm siyahilere birleşip ana vatanlarına yani Afrika’ya dönme çağrısında bulunmuştur. Aynı zamanda 1920’lerde siyahi bir kralın taç giyeceğini vaaz etmiştir. Bu kehanetin 1930’da Etiyopya kralı olarak taç giyen Rastafari (Haile Selassie) ile gerçekleştiği düşüncesi Rastafari akımını doğurmuştur.
Rastafari kısaca Rasta, 1930’da Haile Selassie I’in Etiyopya kralı olarak tahta geçmesinin ardından Jamaika’da gelişen bir inanış ve sosyal hareket biçimidir.
1930’lar sömürgeciliğin siyahilerin yaşamında yoğun bir şekilde hissedildiği, Batı’nın egemenliğinden acilen kurtulmanın amaç hâline getirildiği bir dönemdi. Rastafari de İngiliz sömürüsünün yoğun bir şekilde yaşandığı Jamaika’da sömürü düzenine bir tepki olarak doğmasını kolaylaştırmıştır.
Rastafariler İsrailoğullarından geldikleri düşüncesindedirler. Ancak bu biyolojik değil; ruhsal bir aidiyettir. İncil’de anlatıldığı şekliyle Yahudilerin sürgünlerini kendi geçmişleriyle benzetmiş ve birtakım ortaklıklar kurmuşlardır.
Sömürgeciliğe ve Batı egemenliğine karşı tepki olarak doğan Rasta, sömürünün ağır izlerini taşıyan Latin Amerika ve Afrika başta olmak üzere birçok bölgeden katılımcı bularak sınırlarını Jamaika adasının dışına taşımıştır.
Bayrak taşıyan yahuda aslanını güçlerini, direnişlerini ve onurlu insanlar olduklarını göstermek için benimsemiş ve direnişlerinin sembolü hâline getirmişlerdir.
Rastafarilerin bir kısmı Etiyopya’yı ana vatanları olarak görürken bir kısmı da Afrika’nın ana vatanları olduğuna inanırlar.
DİYETLERİ
Rastafariler i-tal adında bir diyete sahipler. Etli gıdalardan kesinlikle uzak dururlar. Bunu da eski ahit öğretilerine dayandırırlar. Et, et ürünleri, kabuklu deniz ürünleri, paketli gıdalar tamamen yasaktır. Bu diyet doğallığı merkeze alarak vücudu temiz tutmayı amaçlamaktadır.
GANJA VE MARİJUANA
Rastafarilikte ganja ve marijuana kullanımı dinsel bir ritüeldir. Ganja kullanımının akımın doğduğu döneme kadar gittiği düşünülmektedir. Ganja, yeryüzüne gelmiş en bilge kişi Hz. Süleyman’ın mezarında yetiştiği insancından ötürü “bilge bitki” olarak anılmaktadır.
Barrett’in aktardığına göre, ganja kişinin vizyonlar görmesine sebep olur, coşkulu bir birlik sağlar, bireye topluluk duygusu verir, kasvet ve korkuyu dağıtır, nihayetinde insanda huzur ve dinginlik hissi yaratır. İşte bunlardan dolayı ganja zamanla kültün en önemli sembolü olmuş ve hâlen de öyle olmaya devam etmektedir. (1997,s.128)
DREADLOCK
Dreadlock terimi ortaya çıktığı dönemde Jamaika’da dışlanmış yoksul insanlar için kullanılmış olup aşağılayıcı bir ifade olarak kabul görmüştü. Rastafariler arasında bir saç stili olan dreadlock görünüşlerinin bir parçasını oluşturur. Saç taranmaz ve zamanla kendi hâlini alır. Bu noktada dreadlock Batı’nın dayattığı beden kontrolüne bir ret olarak yorumlanmaktadır.
Dreadlock saç stili denince akla ilk Marley gelir. Bob Marley sayesinde dreadlock ve felsefesi geniş kitlelerce benimsenmiştir. Bob Marley aynı zamanda rastafili dinine mensup bir sanatçı olarak da öne çıkıyordu.
BOB MARLEY
Robert Nesta Marley siyahi bir annenin ve beyaz bir babanın çocuğu olarak 1945 yılında Jamaika’da dünyaya geldi. Babasının ailesinin annesini siyahi olduğu gerekçesiyle kabul etmeyişiyle küçük yaştan itibaren siyah beyaz ayrımını düşünmeye itilmiştir.
Rastafari bu noktada Marley için bir çıkış noktası olmuştur. Reggae müziği ile Rastafari’nin barışçıl ruhunu dünyaya göstermiştir. Rastafari’de “babylon” olarak tanımlanan baskıcı sistem eleştirisini, Afrika’ya dönüş fikrini, barışı ve özgürlüğü tüm dünyaya sanatıyla anlatmaya çalışmıştır.
KAYNAKÇA
- https://www.blackhistorymonth.org.uk/article/section/real-stories/rastafari-culture/
- https://www.indyturk.com/node/523156/d%C3%BCnya/s%C3%B6m%C3%BCrgecili%C4%9Fin-rahminden-do%C4%9Fan-bir-afrika-dini-hareketi-rastafarilik
- https://www.africanews.com/2023/06/02/why-rastafari-smoke-marijuana-for-sacramental-reasons-and-the-faiths-other-beliefs/
- https://www.noireonaturel.com/le-blog/hair/the-history-of-dreadlocks-a-journey-through-time-and-culture/
- Albayrak, K. (2017). Siyahî Senkretik Bir Dinî Hareket Olarak Rastafarilik. Bilimname, 2017(34), 247-286. https://doi.org/10.28949/bilimname.347525
- BARRETT, Leonard, The Rastafarians: Twentieth Anniversary Edition, Massachusetts 1997.
Yorumunuzu Yayınlayın