Dijital çağda mahremiyet kaybolmaz; yeniden düzenlenir. Podcastler, storyler ve itiraf kültürü, özel olanı ortadan kaldırmaz; onu dolaşıma sokar.

Pinterest

Anlatma Zorunluluğu: Dijital Günah Çıkarma Kültürü

Dijital platformlar, bireyin kendini ifade etmesini kolaylaştıran araçlar olarak sunulur. Ancak zamanla bu ifade alanları, bir tercih olmaktan çok beklenen bir davranışa dönüşür. Story atmak, podcastte açılmak, yaşananları detaylandırmak; yalnızca paylaşmak değil, görünür olmanın koşulu hâline gelir.

Bu bağlamda dijital anlatı, klasik anlamda bir “itiraf”tan farklıdır. Burada amaç arınmak ya da hesap vermek değildir; bağlantıda kalmak, algoritmik akıştan düşmemek ve süreklilik sağlamaktır. Anlatmayan geri planda kalır. Sessizlik, doğal bir hâl değil; açıklama gerektiren bir sapma gibi algılanır. Dijital günah çıkarma tam da bu noktada ortaya çıkar: Anlatı, içsel bir ihtiyaçtan çok kültürel bir zorunluluk hâline gelir.

MarkaHost

Podcastler ve Storyler: Kamusal Mahremiyetin Yeni Biçimleri

Podcastler ve story formatları, mahremiyetin yeni dolaşım kanallarıdır. Podcastte uzun uzun anlatılan travmalar, ilişkiler, aile hikâyeleri; storylerde kısa ama sürekli güncellenen kişisel anlar… Her ikisi de özel olanı kamusal alana taşır ancak bunu dramatik bir ifşayla değil, gündelik bir akışın parçası hâline getirerek yapar. Bu anlatılar çoğu zaman samimi, filtresiz ve “gerçek” olarak sunulur. Oysa burada kurulan samimiyet, planlı ve kontrollüdür. Ne kadar açılacağı nerede durulacağı ve hangi duygunun vurgulanacağı önceden belirlenir. Mahremiyet kaybolmaz kurgulanır. Bu kurgusal yakınlık, dinleyici ve izleyicide güçlü bir temas hissi yaratır. Ancak bu temas, karşılıklı bir ilişki üretmekten çok tek yönlü bir bağlanma biçimi olarak işler.

Pinterest

Anonimlik, Güven ve Seçici Açıklık

Dijital günah çıkarma kültürünün dikkat çekici yönlerinden biri, anonimlik ile aşırı açıklığın aynı anda var olabilmesidir. Kullanıcı, gerçek kimliğini gizleyebilir ancak duygularını, deneyimlerini ve kırılganlıklarını açıkça paylaşabilir. Bu durum, mahremiyetin ortadan kalktığını değil; yeniden dağıtıldığını gösterir. Kimlik saklanırken duygu sergilenir. Beden geri çekilirken anlatı öne çıkar. Böylece risk yönetilebilir hâle gelir: Görünürlük vardır ama kontrollü biçimde. Ancak bu kontrol herkes için eşit değildir. Kimileri için açıklık bir tercihken kimileri için görünmez kalmak başlı başına bir mücadele gerektirir. Dijital anlatının özgürleştirici olduğu kadar eşitsiz bir yapısı da vardır.

Pinterest

Yakınlığın Emeği: Anlatının Duygusal Ekonomisi

Dijital günah çıkarma yalnızca anlatmakla ilgili değildir; aynı zamanda duygusal emek üretir. Anlatan, dinleyenin ilgisini canlı tutmak zorundadır. Açılma ritmi, duygunun yoğunluğu ve süreklilik dikkatle ayarlanır. Bu, özellikle podcast üreticileri ve içerik üreticileri için görünmez ama sürekli bir emek biçimi oluşturur. Dinleyen taraf içinse bu anlatılar, güvenli bir yakınlık hissi sunar. Fiziksel temas yoktur, karşılık verme zorunluluğu sınırlıdır ancak duygusal bağ güçlüdür. Yakınlık burada yaşanmaz, takip edilir. Bu yapı, dijital çağda arzunun ve bağlanmanın nasıl dönüştüğünü gösterir. Yakınlık derinleşmekten çok yayılır; yoğunlaşmaktan çok çoğalır.

Pinterest

Sessizliğin Daraldığı Bir Alan

Dijital günah çıkarma kültürü, sessizliğin giderek daraldığı bir alan yaratır. Anlatmak norm hâline geldikçe anlatmamak dikkat çeker. Mahremiyet bir sınır olmaktan çıkar, aşılması beklenen bir eşik gibi algılanır. Bu noktada mesele, bireylerin neden anlattığından çok, anlatmamanın neden zorlaştığıdır. Dijital kültür, var olmayı görünürlükle; görünürlüğü ise anlatıyla eşleştirir. Günah çıkarma, arınma sağlamaz kayıt üretir. Paylaşım hafifletmez iz bırakır. Dijital çağda mahremiyet tamamen yok olmaz. Ancak korunması gereken bir hak olmaktan çıkarak giderek nadirleşen bir imkân hâline gelir.

Kaynakça:

• Turkle, S. (2011). Alone Together: Why We Expect More from Technology and Less from Each Other. New York: Basic Books.
• Aslan Turan, E. (2022). Dijital Teknolojilerin Mahremiyet Üzerindeki Etkileri. Şarkiyat (Journal of Oriental Studies), 14(3), ss. 1164–1178.
• Barkuş, F. & Koç, M. (2019). Dijital Mahremiyet Kavramı ve İlgili Çalışmalar Üzerine Bir Derleme. Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji Dergisi (BEST Dergi), 3(1), ss. 35–44.
• Yılmaz, B. (2023). Bir Nedensellik İlkesi Örneği Üzerine Değerlendirme: Dijitalleşen Mahremiyet mi? Kutsal Algı Yapısı mı? İlahiyat Araştırmaları Dergisi / Journal of Divine Studies, Sayı 20 (Aralık), ss. 87–109.